NEA 2008

Betreft: jaarlijks onderzoek naar de arbeidsomstandigheden van werknemers
In opdracht van: Ministerie van SZW
Uitgevoerd door: TNO en CBS
Datum rapport: mei 2009

De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) is het grootste periodieke onderzoek naar arbeidsomstandigheden van werknemers in Nederland. Het doel is om de kwaliteit van de arbeid in Nederland te bestuderen. Net als vorig jaar komt het onderwerp arbeidsomstandigheden minder uitvoerig aan bod en is er meer ruimte voor de drie andere hoofdelementen van de arbeidssituatie van werknemers: arbeidsinhoud, arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden.

• Behoud van baan
  De onderzoekers geven aan dat steeds meer werknemers in Nederland zich zorgen maken over behoud van hun baan. Uit de NEA 2008 blijkt dat ruim één miljoen werknemers bezorgd is over verlies van hun job. In het onderwijs zijn werknemers relatief minder bezorgd, slechts 12% van de werknemers (het landelijk gemiddelde in 2008 was 18%)
• Werkdruk
  Uit de enquête blijkt dat het onderwijs zeer hoog scoort op werkdruk. Hetzelfde geldt voor de horeca. Als hoge werkdruk te lang duurt kan een burnout ontstaan, dit is vooral bij gemotiveerd personeel dat voor en met andere mensen werkt, zoals in de verpleging en het onderwijs. Uit het onderzoek komt verder naar voren dat werknemers in het onderwijs vaak uitputtend werk verrichten. Hiervan is sprake als er een hoge werkdruk is en weinig autonomie.
• Intimidatie en lichamelijk geweld
  Uit het onderzoek blijkt dat intimidatie en lichamelijk geweld bij 19% van de werknemers in Nederland voorkomt. In sectoren met veel klantcontacten zoals de gezondheids- en welzijnszorg, horeca en in het onderwijs komt intimidatie vaker voor. Van deze sectoren komt intimidatie het meeste voor in de gezondheidszorg (32%). In het onderwijs is dit percentage 22,8%. Daarnaast is er in deze sectoren ook relatief veel sprake van lichamelijk geweld door klanten en pesten door klanten. In het onderwijs worden werknemers het meest gepest (12,4%).
• Arbeidsparticipatie
  Steeds meer werknemers willen tot hun 65ste doorwerken. Uit de NEA 2008 blijkt dat ongeveer 36 procent van de werknemers tot deze leeftijd wil doorwerken. De bereidheid om ook ná het 65e levensjaar door te werken bestaat bij 12% van de werknemers. In het onderwijs ligt dit percentage op 13%.
• Maatregelen
  In het onderzoek is ook aandacht besteed aan de wensen van de werknemers ten aanzien van te nemen maatregelen. In volgorde van belang vinden de ondervraagde werknemers dat er meer maatregelen genomen moeten worden ten aanzien van (1) werkdruk en werkstress, (2) RSI en (3) emotioneel zwaar werk. Met name in het onderwijs en de gezondheidszorg is er grote vraag naar maatregelen tegen werkdruk en -stress en emotioneel zwaar werk.

Meer informatie
In de brochure ‘Vinger aan de pols van werkend Nederland’ van TNO worden tien thema’s belicht en vindt u de resultaten van het onderzoek in tabelvorm.

Om meer inzicht te krijgen in de arbeidsomstandigheden van het voortgezet onderwijs, gaf Arbo-VO opdracht om de NEA 2008 voor het voortgezet onderwijs uit te splitsen. Zie de paper ‘Beschrijving van de bevindingen en implicaties volgens TNO naar aanleiding van de nadere beschouwing van de NEA 2008’